Genel Kural
Bilinci açık, ayırt etme gücü yerinde ve erişkin kişilerin muayene ve tedavisi için kendi rızaları esastır.
SağlıkHukuku
Bu rehber; tıbbi müdahaleler, sağlık hizmetlerine erişim, acil servis kullanımı, organ nakli ve ölüm tespitine ilişkin temel haklar ile yasal düzenlemeleri açıklar.
Tıbbi Müdahalelerde Rıza Kuralları
Sağlık Hizmetlerine Erişim ve Ücretsiz Tedavi
Zorunlu Kabul: Özel hastaneler dahil tüm sağlık kuruluşları, depremde yaralananları veya afet hizmetlerinde çalışan görevlileri hemen kabul edip tedavi etmek zorundadır.
Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) Güvencesi: Genel Sağlık Sigortalılarının hakları afet durumunda da kesintisiz devam eder.
Ücret Muafiyeti: Devlet hastanelerindeki tedaviler ücretsizdir. Devlet hastanelerinde yer olmaması veya tedavi imkânı bulunmaması gibi zaruri sebeplerle özel hastanelerde tedavi yapılabilir. Bu tedavilerin bedelleri özel hastaneye devlet tarafından sonradan ödenir.
Zaruri sebep olmaksızın yapılan özel hastane tedavileri “Acil Servis Yükümlülükleri” çerçevesinde belirlenir.
Acil Servis Yükümlülükleri
Acil servislerde acil hal kapsamında sunulan sağlık hizmetleri için kişilerden ilave ücret talep edilemez.
Özel hastanelerde verilen acil sağlık hizmetleri, acil hal kapsamında ise Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) tarafından karşılanır.
Acil servislere başvuran tüm hastalar bir sağlık personeli tarafından değerlendirilip durumuna göre Kırmızı, Sarı veya Yeşil alanlara (triyaj sistemi) yönlendirilir. Kırmızı ve Sarı alanlar, acil hal kapsamındadır.
Afet durumlarında triyaj sistemi, “kısıtlı kaynakla en çok hayatı kurtarmak” ilkesine göre çok daha katı ve hızlı uygulanır. Normal zamanda hastaneye yürüyerek gelen birine sarı kod verilebilirken, afet anında bu durum değişebilir.
Siyah Alan: Hayatta kalma şansı çok düşük olarak kabul edilen vakalardır. İlk etapta sağlık hizmeti verilmez ya da en son sırada bakıma alınırlar.
Kırmızı Alan: Hayati fonksiyonları risk altında olan ancak hızlı bir müdahale ile kurtarılabilecek vakalardır. Havayolu tıkanıklığı, kontrol edilemeyen dış kanama, açık karın veya göğüs yaralanmaları gibi.
Sarı Alan: Durumu ciddi olan ancak müdahalesi 30 dakika ile 2 saat arasında bekletildiğinde hayati riskin akutlaşmayacağı vakalardır. Ezilme sendromu başlangıcı, kapalı büyük kemik kırıkları, uyluk veya kalça kırığı, bilinci açık kafa travmaları gibi.
Yeşil Alan: Kendi imkânlarıyla yürüyebilen, hayati tehlikesi olmayan vakalardır. Afet anında bu kişiler genellikle diğerlerine yardım etmesi için yönlendirilir. Yumuşak doku yaralanmaları, küçük kırıklar gibi.
Afet Durumlarında Organ Nakli
Afet bölgelerinde, hayati tehlikesi olanları kurtarmak amacıyla ölen kişiden organ alınabilmesi için aşağıdaki şartların karşılanması gerekir:
Ölen kişinin yanında yukarıda sayılan (eş, çocuk, anne, baba, kardeş) hiçbir yakınının bulunmaması gerekir.
Tıbbi ölüm hâlinin alınacak organlara bağlı olmadığı hekimler kurulunun raporuyla belgelenmelidir.
Yaşamı organ ve doku nakline bağlı olan kişilere yapılacak nakilde, ivedilik ve tıbbi zorunluluk bulunmalıdır.
Ölüm Tespiti
Ölünün kimliği her şekilde, özellikle kendisini tanıyanlara gösterilerek belirlenir.
Öleni teşhis edebilecek kişiler yoksa parmak izi ve diş gibi bulgularla kimlik tespiti yapılır.
Kimliği belirsiz cenazelerde DNA örnekleri ve görüntüler mutlaka saklanmalıdır.
Muayenesi ve kimliklendirmesi yapılmadan gömülmüş bir cenaze için ancak Cumhuriyet Savcısı veya mahkeme kararıyla inceleme yapılabilir.
Ölüm zamanı ve ölüm nedenini belirlemek gibi amaçlarla adli muayene ancak Cumhuriyet Savcısı ve hekim huzurunda yapılır.
SağlıkHukuku
Yasal Uyarı
Bu Rehber, “Afet Hukukunun Mevcut Durum Analizi ile Depremzedelerin Hukuk Okuryazarlığının Psikolojik İyi Oluşları Üzerine Etkilerinin Ölçülerek Afet Hukuku Mevzuatının Anlaşılabilirliğinin Dijital Platformlar Aracılığıyla Yaygınlaştırılması” başlıklı ve 323K124 numaralı TÜBİTAK 1001 ÇABA projesi kapsamında, afetlerden etkilenen kişilerin hakları ve başvurabilecekleri hukuki yollar hakkında genel bilgilendirme ve farkındalık oluşturma amacıyla hazırlanmıştır. Rehberin hazırlanmasında, Türkiye Barolar Birliği tarafından yayımlanan Depremzedeler İçin Hukuk Rehberi’nin 2023 tarihli gözden geçirilmiş 3. baskısı temel kaynaklardan biri olarak kullanılmış; ilgili bilgiler projenin amacı, kapsamı ve hedef kitlesi doğrultusunda yeniden ele alınmış ve gerektiği ölçüde güncellenmiştir. Bununla birlikte bu Rehber, Türkiye Barolar Birliği tarafından hazırlanmamış veya onaylanmamıştır. Rehberde yer alan açıklamalar, yayımlandığı tarihte yürürlükte bulunan mevzuat ile mevcut idari ve yargısal uygulamalar esas alınarak hazırlanmıştır. Bu bilgiler genel nitelikte olup hukuki görüş, hukuki danışmanlık veya avukatlık hizmeti teşkil etmez ve somut olayın özelliklerine göre yapılması gereken hukuki değerlendirmenin yerine geçmez. Okuyucuların, hak kaybına uğramamak için gerekli hâllerde bir avukata, ilgili baronun adli yardım bürosuna veya yetkili kurum ve kuruluşlara başvurmaları önerilir. Mevzuat, başvuru süreleri, yetkili merciler, iletişim bilgileri ve idari uygulamalar zaman içerisinde değişebilir. Özellikle afet ve acil durumlarda güncel bilgi ve yönlendirmeler için ilgili kamu kurumlarının resmî açıklamaları takip edilmelidir. Bu Rehber; acil yardım, sağlık, güvenlik, arama ve kurtarma hizmetlerinin yerine geçmez. Rehberde yer alan bilgilerin kullanılmasından veya bu bilgilere dayanılarak işlem yapılmasından doğabilecek doğrudan ya da dolaylı sonuçlardan proje yürütücüsü, proje ekibi ve İnönü Üniversitesi sorumlu tutulamaz. Bu Rehberde yer alan görüş ve değerlendirmeler proje ekibine ait olup TÜBİTAK’ın kurumsal görüşlerini yansıtmaz. Rehberden, kaynak gösterilmek ve içeriğin anlamı değiştirilmemek kaydıyla, kişisel ve ticari olmayan amaçlarla yararlanılabilir.
Broşürü PDF olarak indir